Fakt, że te badania nie są eksperymentem, nie przekreśla ich wartości poznawczej w kontekście przyczynowości. Nie są to badania "czysto" obserwacyjne (oparte na budowie modelu i identyfikacji na podstawie backdoor criterion/usunięcia endogeniczności za pomocą posiadania pełnego zestawu zmiennych; czyli nie opierają się tylko na “trust me” i machaniu rękoma), ale quasi-eksperymentalne (event-study, chociaż przypominają trochę regression discontinuity design z czasem jako running variable), które mają, wg mnie, poważniejsze założenia identyfikacjne. Zatem jeśli nie ma poważniejszych, konkretnych zarzutów co do konstrukcji badań, to nie ma co demonizować. Każde badanie chcące wnioskować przyczynowo opiera się na założeniach, nawet eksperymentalne. Wnioskowanie przyczynowe bardzo rozwinęło się w ostatnich 3 dekadach. Nawet epidemiolodzy (a więc ludzie związani z medycyną) dołożyli dużo w temacie (np. Miguel Hernan).
Mnie natomiast zastanawia, jak wygląda mechanizm, który sprawia, że te efekty utrzymują się tak długo? Czy jeśli ktoś samemu ograniczy sobie znacząco cukier w wieku np. 20 lat, to będzie mógł spodziewać się podobnych wyników, czy jednak chodzi tutaj o jakieś istotne zmiany w organizmie na początku życia? Efekty są tak szerokie w kontekście zdrowia (np. dodatkowo
zgadza się. Osobiście obstawiam większy wpływ wyuczonych nawyków niż biologicznych uszkodzeń na 20-letnie efekty błędów młodości. Nawet historia palenia papierosów “zeruje się” po określonym czasie niepalenia i nie jest brana pod uwagę medycznie. Ludzie są niezwykle elastycznymi stworzeniami, szczególnie w młodym wieku.
Fakt, że te badania nie są eksperymentem, nie przekreśla ich wartości poznawczej w kontekście przyczynowości. Nie są to badania "czysto" obserwacyjne (oparte na budowie modelu i identyfikacji na podstawie backdoor criterion/usunięcia endogeniczności za pomocą posiadania pełnego zestawu zmiennych; czyli nie opierają się tylko na “trust me” i machaniu rękoma), ale quasi-eksperymentalne (event-study, chociaż przypominają trochę regression discontinuity design z czasem jako running variable), które mają, wg mnie, poważniejsze założenia identyfikacjne. Zatem jeśli nie ma poważniejszych, konkretnych zarzutów co do konstrukcji badań, to nie ma co demonizować. Każde badanie chcące wnioskować przyczynowo opiera się na założeniach, nawet eksperymentalne. Wnioskowanie przyczynowe bardzo rozwinęło się w ostatnich 3 dekadach. Nawet epidemiolodzy (a więc ludzie związani z medycyną) dołożyli dużo w temacie (np. Miguel Hernan).
Mnie natomiast zastanawia, jak wygląda mechanizm, który sprawia, że te efekty utrzymują się tak długo? Czy jeśli ktoś samemu ograniczy sobie znacząco cukier w wieku np. 20 lat, to będzie mógł spodziewać się podobnych wyników, czy jednak chodzi tutaj o jakieś istotne zmiany w organizmie na początku życia? Efekty są tak szerokie w kontekście zdrowia (np. dodatkowo
https://www.nber.org/bh/20262/sugar-restriction-early-ages-mitigates-genetic-obesity-risk?page=1&perPage=50, https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2610287123, https://www.nature.com/articles/s41467-026-76257-1),
że aż szokujące (a przynajmniej dla osoby niewykształconej w naukach biologicznych).
zgadza się. Osobiście obstawiam większy wpływ wyuczonych nawyków niż biologicznych uszkodzeń na 20-letnie efekty błędów młodości. Nawet historia palenia papierosów “zeruje się” po określonym czasie niepalenia i nie jest brana pod uwagę medycznie. Ludzie są niezwykle elastycznymi stworzeniami, szczególnie w młodym wieku.